Teklif ve sipariş takibi nasıl yapılır?

Teklif ile sipariş ayrı iki kayıt değildir; aynı belgenin iki hâlidir. Bunu ayıran sistemler, kabul edilen teklifi elle yeniden yazdırır.

Son güncelleme:

Teklif–sipariş takibinde hatalar genellikle belgenin kendisinde değil, bir belgeden diğerine geçişte oluşur. Aşağıda o geçişlerin her birinde nelerin doğru kurulması gerektiği var.

Tek belge, ilerleyen durum

Teklif ve sipariş aynı belgenin iki hâlidir. Müşteri kabul ettiğinde yeni bir kayıt açılmaz; belgenin durumu ilerler, numarası korunur ve dönüşümün ne zaman olduğu kayda geçer. Bu sayede "bu sipariş hangi tekliften çıktı?" sorusu her zaman cevaplanabilir.

Numara boşluksuz ve çakışmasız olmalı

Belge numarası, sonradan ispat gerektiğinde en çok işe yarayan alandır. Numaranın tek bir kaynaktan üretilmesi gerekir; aksi hâlde yoğun bir günde iki belge aynı numarayı alır.

Toplamlar kalemlerden türetilir

Kalem bazında birim fiyat, indirim oranı ve KDV oranı tutuluyorsa, belge toplamı bunlardan hesaplanmalıdır. Elle düzeltilebilen bir toplam alanı, muhasebeyle satış arasındaki en sık anlaşmazlık sebebidir.

İndirim bir yetki meselesidir

İskonto, kâr marjını doğrudan etkiler. "Kim, en çok ne kadar indirim yazabilir?" sorusunun bir cevabı yoksa, cevabı fiilen herkes sınırsız olur. Bir eşik ve eşiği aşanlar için bir onay adımı, çoğu işletmede tek başına kârı korur.

Sevk ve stok ayrı anlardır

Onay rezerve eder, sevk defterden düşer, iptal rezervi serbest bırakır. Bu üç anı ayırmayan sistemlerde iptal edilen siparişin malı aylarca "satılmış" görünür.

Kim ne zaman ne yaptı

Sipariş, birden çok kişinin dokunduğu bir belgedir. Onay, iptal ve sevk gibi geri alınamaz işlemlerin kullanıcıyla ve zamanla birlikte kaydedilmesi, bir tartışma çıktığında tek dayanaktır.

Sık sorulanlar

Teklif ile sipariş ayrı kayıt mı olmalı?

Hayır. Kabul edilen teklif, aynı belgenin durum değiştirmiş hâlidir. Ayrı kayıt tutan sistemlerde teklif kabul edilince bilgiler elle yeniden girilir; her yeniden giriş bir hata fırsatıdır ve iki belge arasındaki bağ kopar. Doğru davranış, belgenin kimliğini ve numarasını koruyup durumunu ilerletmektir.

Belge numarası nasıl verilmeli?

Numara veritabanında, tek bir sayaçtan ve boşluksuz üretilmelidir. Uygulama tarafında "en büyük numarayı bul, bir ekle" yöntemi iki kullanıcı aynı anda belge açtığında aynı numarayı iki kez üretir. Bu, yalnız karışıklık değil, sonradan ispatı zor bir kayıt sorunudur.

Sipariş toplamlarını kim hesaplamalı?

Kalemler. Ara toplam, indirim, KDV ve genel toplam kalemlerden türetilmeli ve bu hesap veritabanında yapılmalıdır. Toplamı elle yazılabilen bir sistemde, kalemlerle toplam bir gün ayrışır ve hangisinin doğru olduğu bilinemez.

Stok ne zaman düşmeli — sipariş onaylanınca mı, sevk edilince mi?

İkisi de gerekir ama farklı anlamda: sipariş onaylanınca mal rezerve edilir (depodadır ama satılamaz), sevk edilince defterden çıkar. Tek adımda düşüren sistemler, iptal edilen siparişte stoğu geri getirmeyi unutur.

Teklifin geçerlilik süresi neden önemli?

Fiyat verdiğiniz an ile kabul edildiği an arasında maliyet değişir. Geçerlilik tarihi olmayan teklif, süresiz bir taahhüt gibi okunur. Belgede görünür bir son tarih, hem sizi hem karşı tarafı korur.